شناسایی روند تغییرات متغیرهای اقلیمی درمناطق کوهستانی (مورد مطالعه: ولایت بامیان افغانستان)

بین سالهای 1968 تا 1975 برخوردهای شدید مرزی بین ایران و عراق رخ داد و هدف اصلی حزب بعث، ویرانکردن سدهایی بود که روی آبهای مشترک از جانب ایران ساخته شده بود. با به قدرت رسیدن حزب بعث در سال 1968 در عراق، اختلافات بین این کشور و ایران تشدید شد و مذاکرات به طور کلی قطع شد. تمامی این طوایف سالیان درازی است که بسیار مسالمت آمیز و برادرانه در کنار هم زندگی میکنند روستای کیارس با مردم بافرهنگ و طبیعت زیبا و دیگر ویژگی های کم نظیرش نیازمند توجه بیشتر مسئولین محلی و استانی است تا از این ظرفیت های خدادادی در جهت پیشرفت و ابادانی بیشتر منطقه استفاده شود.

مناطق ییلاقی با آب و هوای عالی و طبیعت آرام و روستاهایی با مردم خونگرم که حس و حال زندگی ناب و بدور از شلوغی و هیاهو را برایتان تداعی میکنند. 97% از جمعیت مصر در درهی این رودخانه زندگی میکنند. متعاقب آن در سال 1949 عملیات ساخت سد بزرگ کجکی روی هیرمند و در افغانستان شروع شد که این امر، اعتراض شدید ایران را به همراه داشت. برای تأسیس این نهاد قانونی باید قراردادهای حقوقی به تصویب همه کشورهای ذینفع برسد که این مسئله، امری زمانبر خواهد بود. طبق این قرارداد، آب هیرمند از حدود 48کیلومتری داخل خاک افغانستان بین دو کشور به طور مساوی تقسیم شد و دولت افغانستان متعهد شد هیچ رودخانه فرعی جدیدی در ناحیه مرزی ایجاد نکند، اما به دلیل توافقنداشتن همه مقامات افغان با این قرارداد و نیز تبعید رضاشاه در سال 1941، مجلس افغانستان از تصویب قرارداد 1939 سرباز زد و متعاقب آن در سال 1945 قراردادهایی با آمریکاییها برای ساخت سدها و آبراهههای انحرافی روی رودخانه هیرمند بست.

ترکمنستان به لحاظ هیدرولوژیکی در پاییندست ایران قرار گرفته و دچار کمآبی است. افغانستان به دلیل ساخت چندین سد در بالادست رودخانههای هریرود و هیرمند و بیتوجهی به حقوق کشورهای پاییندست این رودخانههای مشترک، مناطق شرقی ایران شامل خراسان و سیستان را با بحران جدی آب مواجه کرده است. «همان عملی است که در آغاز اساطیر هند و ایرانی انجام شدهاست. با این تفاوت که خواستار تأسیس یک نهاد قانونی و سازوکار بینالمللی برای تدوین سیاستهای مدیریتی مشترک و همکاری کشورهای صاحب حقآبه است تا کشورها از این طریق به حقوق خود برسند. در این موافقتنامه، رودخانههای مرزی بین ایران و عراق به دو گروه رودخانههای محاذی (در امتداد مرز) و متوالی (قطع کننده مرز) تقسیم شدند و قرار شد آب این رودخانهها طبق صورتجلسات 1914 تهران بین دو کشور تسهیم شود.

اهمیت پروژهی بند شاهتوت باید در چنین بافتاری مطالعه شود. چنین توسع مفهومی از موسیقی شعر نه تنها وزن عروضی و وزن نیمایی شعر؛ بلکه هر تناسب و آهنگی را که ناشی از شیوۀ ترکیب کلمات، انتخاب قافیه­ها و ردیف­ها، هماهنگی و همسانی صامت­ها و مصوت­ها و جز آن باشد، نیز در برمی­گیرد.» (پورنامداریان، 1381: 414) اگر شعر برآمده از دل و روح شاعر باشد، خود به خود موسیقی آن با عاطفه شعر متناسب و هماهنگ است؛ زیرا هر موسیقی و آهنگی با یکی از عواطف انسانی متناسب است. ماده 159 قانون مدنی ایران: هرگاه کسی بخواهد جدیداً زمینی در اطراف رودخانه احیا کند، اگر آب رودخانه زیاد باشد و برای صاحبان اراضی، سابقه تضییقی نباشد، میتواند از آب رودخانه، زمین جدید را مشروب کند، در غیر این صورت حق بردن آب را ندارد، اگرچه زمین او بالاتر از دیگر اراضی باشد.

اما اگر میخواهید در این روستا چند روزی بمانید مشکلی برای اقامت نخواهید داشت. رودخانه یاهو کلات در مناطق مختلف دارای نام های گوناگونی است؛ این رودخانه از محل سرچشمه تا سرباز، «ریگاب»، از سرباز تا بخش راسک « سرباز»، از سرباز تا باهو کلات، « مزن کور یا رودخانه بزرگ» و از باهو کلات تا خلیج گواتر «باهو» نامیده می شود. برای رسیدن به این آبشار شما باید حدود 40 کیلومتر جاده خاکی را با خودرو مناسب طی کنید و بعد از رسیدن به امامزاده گزو، خودروی خود را پارک کرده و با یک پیاده روی نیم ساعت به این آبشار برسید.

در این مقاله تلاش میشود پس از مفهومشناسی دیپلماسی آب و تبیین چارچوب نظری در این زمینه، دیپلماسی آب ایران در قبال تکتک کشورهای همسایه با تأکید بر موفقیتها و کاستیهای آن بررسی شود و سرانجام راهکارهایی را فراروی دستگاه سیاستگذاری کشور در این زمینه قرار دهد. این نظریه در ادامه نظریه بهرهبرداری همسان و منطقی است. این کشور به دلیل قرارگیری در بالادست هیدرولوژیکی ایران، بهتدریج مفاد قراردادهای آبی با کشورمان را به نفع خود تغییر داده است و به دنبال احیای کشاورزی به عنوان تنها بخش عمده اقتصادی خود است (نورانی، 2017). ایران و افغانستان در سه حوضه آبریز قرهقوم، پترگان-خواف و هامونهیرمند باهم مشترک هستند و رودخانههای هریرود و هیرمند، دو رودخانه مشترک اصلی بین این دو کشور محسوب میشوند.

كه از آفتاب حداكثر استفاده را ببرند زيرا هواي منطقه در طول فصول پاييز و زمستان فوق العاده سرد و تعداد روزهاي يخبندان به 160 روز مي رسد . حال و هوای اصفهان امروز جمعه پنج آذر در حالی که بامداد پنجشنبه کشاورزان چادرهای خود را از بستر زاینده رود برچیدند، پس از چندین روز اعتراض آرام، با تلاش برخی افراد دچار التهاب شد. مسئله بهرهبرداری از آبهای مشترک بین ایران و عثمانی، نخستینبار در جریان مذاکرات انعقاد پروتکل 1913 استانبول و صورتجلسات 1914 تهران مطرح شد.

در یکی از بندهای پروتکل استانبول از تنظیم موافقتنامه تقسیم آبهای مشترک بین ایران و عثمانی از سوی کمیسیون تحدید حدود سخن گفته شده است و در صورتجلسات تهران، این مسئله به طور مفصل شرح داده شده است. 3-13مطالعه و بررسی توپوگرافی و شیب ها در محدوده بلافصل… نتایج نشان دادند که تغییرات قابل توجه دما طی سه دهه ی اخیر و در محدوده ی مورد بررسی رخ داده است. نوآوری این مقاله در آن است که ضمن واکاوی دیپلماسی آب ایران در قبال همسایگان به تفکیک مناطق همجوار، به تلفیق شاخصها و مبانی مهندسی آب با مباحث سیاسی و دیپلماتیک پرداخته و نیز راهکارهای پیشنهادی برای ارتقای دیپلماسی آب ایران در قبال همسایگان را بررسی کرده است.

بالادست میدهد و این مازاد آب است که باید به پاییندست فرستاده شود؛ اما در عین حال طبق این نظریه، بالادستیها حق واردکردن خسارت به پاییندستیها را ندارند. طبق ماده 15 این کنوانسیون، 30 درصد از منابع آب بخش مرزی هریرود به ایران و 70 درصد این منابع به شوروی تعلق گرفت. در این دوران، روابط بین ایران و عراق بهبود یافت و متعاقب آن در سال 1966 وزیر امور خارجه وقت ایران از بغداد بازدید کرد و مقرر شد نمایندگان دو کشور برای مذاکره درباره حقوق آبهای مشترک بهزودی تعیین شوند. با تغییرمسیر هیرمند، به دلایل طبیعی، در سال 1896 در منطقه مرزی، این بار سرگرد مکماهون بریتانیایی بود که در سال 1903 با تأیید مرزهای تعیینشده از سوی گلداسمیت، منابع آب هیرمند در منطقه مرزی را به صورت مساوی بین دو کشور تقسیم کرد.

در حال حاضر، نام این پل، پل خواجو میباشد که بهدلیل احترام به خواجههای دوران صفوی، از تحریفی از لغت خواجه استفاده شده است و در محله خواجو نیز قرار دارد. در سال 1957 دو کشور ایران و شوروی در زمینه ساخت سدهای مخزنی برای آبیاری زمینهای کشاورزی پیرامون رودخانه مرزی اترک به توافق رسیدند. رودخانه ارس یکی از مهمترین رودخانههای مرزی ایران در حوضه آبریز دریای خزر میباشد که بنا به دلایل مختلف زمینهای ساحلی خود را به واسطه تغییرات جانبی مورد تهاجم قرار داده و نهایتاً موجب تخریب اراضی زراعی و مسکونی و جاده ساحلی شده است که خصوصاً در مناطق دشتی حمله رودخانه به سواحل تشدید یافته و باعث تغییرات عرضی شدید شده است.

مطالعات بهرهبرداری از رودخانه هریرود پس از امضای عهدنامه دوستی ایران و شوروی در سال 1921 شروع شد که در آن زمان، 70 درصد از آب این رودخانه به شوروی و 30 درصد باقیمانده نیز به ایران اختصاص یافت. به هر حال، با وجود چندین قرارداد که در زمینه حقوق ایران و عراق از اروندرود به امضای طرفین رسیده است، همچنان اختلافاتی در این زمینه بین دو کشور باقی است.

در سال 1980 رژیم بعث عراق با این ادعا که قرارداد 1975 تحت اجبار به امضا رسیده است و با لغو یکجانبه این قرارداد، به ایران تجاوز نظامی کرد، اما این جنگ تحمیلی پس از 8 سال و بدون هیچ دستاوردی برای صدام به پایان رسید و حاصلی جز آسیبهای شدید به هر دو کشور و تلفات زیاد در پی نداشت. برای اجرای مفاد موافقتنامه 1975 در سال 1977 کمیسیون فنی برگزار شد و با تقسیم رودخانههای مرزی دو کشور به سه گروه آ، ب و ث، کمیتههای فرعی برای هر گروه از این رودخانهها تشکیل شد. طبق این نظریه، اولویت در بهرهبرداری از منابع آب مشترک، متعلق به کشوری است که در این موضوع سابقه بیشتری دارد.

بدین ترتیب، در حالی که زمانی بیش از 70 درصد از آب هیرمند وارد ایران میشد، طبق این توافقنامه، حقآبه ایران به کمتر از 10 درصد میرسید و انعقاد این توافقنامه، نوعی پیروزی دیپلماتیک برای افغانستان محسوب میشد. در سال 1973 پیشنویس توافقنامهای بین ایران و افغانستان تهیه شد که طبق آن، سهم ایران از هیرمند 26 متر مکعب بر ثانیه تعیین شد (22 متر مکعب سهم طبیعی ایران و 4 متر مکعب به صورت خریداری آب از افغانستان). ۶. ↑ پیروز مجتهدزاده، مقاله «هیرمند ماهون در چشمانداز هیدروپولیتیک خاور ایران»، اطلاعات سیاسی اقتصادی، ش ۱۰۱ و ۱۰۲.

هنگام امضای این قرارداد، دولت وقت ایران درباره سهم کمتر کشورش از هریرود سؤالی مطرح نکرد، اما 24 سال بعد و در سال 1950 نسبت به این مسئله ناعادلانه رسماً اعتراض کرد که این اعتراض از سوی مسکو رد شد. درنهایت در سال ۱۹۷۵ قرارداد الجزایر با تأکید بر رعایت مفاد قراردادهای 1913 و 1914 و در همان سال، موافقتنامهای درباره بهرهبرداری از آبهای مرزی به امضای طرفین رسید. عبدالکریم قاسم در سال 1963 از حکومت عراق ساقط شد و عبدالرحمن عارف به حکومت رسید. پس از ایجاد کشور عراق و رویکارآمدن عبدالکریم قاسم در سال 1958، اختلافات بین ایران و عراق بیشتر شد و بین سالهای 1959 تا 1960 بحران اروندرود رخ داد و دولت وقت عراق مدعی شد ایران بر خلاف صورتجلسات تهران، آب رودخانههای مشترک را به سمت کشورش منحرف کرده است.

مدیر دفتر مطالعات پایه منابع آب شرکت آب منطقهای گلستان گفت: با توجه به افزایش ناپایداری فصلی جو، احتمال وقوع سیلاب ناگهانی در درهها و مناطق کوهستانی در استان طی امروز و روزهای آتی وجود دارد. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و استقلال ترکمنستان، قرارداد مطالعات تکمیلی احداث سد هریرود در سال 1991 بین ایران و ترکمنستان به امضا رسید و طی این قرارداد، حقآبه ایران از هریرود از 30 درصد به 50 درصد افزایش یافت که نوعی پیروزی دیپلماتیک برای ایران محسوب میشود. رودخانه ارس به عنوان مهمترين و پرآبترين رودخانه شمالی کشورمان این روزها حال و روز خوشی ندارد و گرمای هوا و کاهش سطح آب از یک طرف و تخلیه فاضلاب های خطرناک معدنی و خانگی از طرف دیگر باعث شده نگرانیها برای به خطر افتادن آینده این رودخانه مرزی افزایش یابد.

دیدگاهتان را بنویسید