بررسی کیفیت آب رودخانه با استفاده از شاخص های کیفی آب (مطالعه موردی رودخانه الیگودرز)

این پیاده روی از نقطه ی اتراق حدود 2 ساعت طول می کشد و البته مسیر بسیار زیبایی از تلفیق کوه، رودخانه و باغ دارد. تغییر اقلیم همچنین می تواند به معنی افزایش در تقاضا برای آبیاری مزرعه، آب پاش های باغ و حتی شاید استخرهای شنا باشد. نتایج کلی به دست آمده از شاخص گویای افزایش شدت خشکسالی در سال­ های اخیر بودند به گونه­ ای که در سال­های 89-87 مقدار خشکسالی در وضعیت­ های خیلی شدید نیز مشاهده شده است.

در ایستگاه خسرو شیرین در سال­های (65-64) در مقیاس­ های زمانی 3 و12 ماهه خشکسالی خیلی شدید و در مقیاس ­های زمانی 6 و 9 ماهه خشکسالی شدید و سال­ های (93-87) در مقیاس­ ها زمانی 9 و 12 ماهه خشکسالی شدید بیشتر رخ داده است. بررسی تغییرات شاخص SO4 نشان می­دهد، مقادیر این شاخص در طول دوره مورد مطالعه در ایستگاه اهر دارای تغییرات بسیار شدیدی بوده به شکلی که میزان متوسط سالانه این شاخص از حدود 2 میلی­گرم در سال­های ابتدایی دوره مطالعاتی به بیش از 5 میلی­گرم در سالهای انتهایی دوره رسیده است (250% رشد). به طور کلی جاذبه گردشگری در این کشور از قوانین زیست محیطی را پیش برده است.

این کاهش در دبی جریان رودخانه از دو دیدگاه زیست محیطی و مدیریتی بر منابع آب تأثیرگذار است (اسلامیان و همکاران، 1383: 38-27). از این رو مقدار جریان رودخانه می­تواند به عنوان یک عامل کلیدی و مهم در ارزیابی و پیش بینی خشکسالی محسوب گردد که با استفاده از شاخص خشکسالی جریان رودخانه، می توان خشکسالی و پیشگیری از آن را بررسی نمود و با تدابیر مدیریتی و اجرایی برنامه­ های مقابله با خشکسالی تأثیرات و پیامدهای آن را کاهش داد (نالباتیس، 2008: 897-887). شاخص نزولات جوی استاندارد شده به عنوان یک شاخص خشکسالی هواشناسی، وقایع بارندگی را تحلیل می­نماید، اما در بسیاری از موارد بررسی خشکسالی­ های هیدرولوژیک اجتناب­­ناپذیر است، که در اینگونه موارد نیاز به شاخصی می­باشد که قابلیت تحلیل جریان­ های روش­ های رودخانه ای را داشته باشد.

رودخانه آمازون واقع در آمریکای جنوبی و پرآبترین رود جهان است که بیش از ۷ رودخانه مستقل دیگر از او انشعاب میگیرند.دور دستترین منبع رود آمازون یک جریان یخی واقع در منطقه پوشیده از برف کوه نوادومیسمی (Nevado Mismi) در رشتهکوههای پروآند (Peruvian Andes) است. ممکن است در مناطق و زمان های مختلف خشکسالی ها و سیل ها شایع تر شوند و میتوان منتظر تغییرات چشمگیر در بارش برف و ذوب برف در مناطق کوهستانی بود. و طی 20 سال آینده هم بر وسعت خشکسالی و هم بر شدت خشکسالی افزوده می شود، به گونه ای که نه تنها قسمت­ های شمالی بلکه در مقیاس زمانی 6 و 12 ماهه بخشی از نواحی غربی منطقه نیز درگیر خشکسالی متوسط خواهد بود.

سال­ های (80-78 و89-87) به عنوان خشک­ ترین سال­ ها در این مطالعه شناخته شده­ اند که این حالت حاکی از آن است که خشکسالی رو به پیشرفت بوده و در آینده­ای نه چندان دور خشکسالی اکثر نقاط منطقه را در بر خواهد گرفت. براساس این آمار طی 20 سال آینده در مقیاس زمانی 9 ماهه نواحی شمالی و شرقی را به طور کامل خشکسالی فرا می­گیرد. همبستگی بین ایستگاه­ های مذکور و ایستگاه­ هایی که دارای آمار کامل بودند، در دوره­ ی مشترک آماری و با استفاده از نرم­افزار SPSS ایجاد شد.

نقشه­ های حاصل از پهنه­ بندی در دوره­ های بازگشت مذکور براساس وضعیت خشکسالی و با استفاده از نرم­افزار Arc gis ترسیم شد که شکل­ های (2،3)، نقشه­ هایی حاصل، گستره­ ی خشکسالی در وضعیت خفیف را نشان می­دهد. هم چنین تعداد سال­ هایی که در آنها خشکسالی خفیف رخ داده است در مقیاس­ های زمانی 9 و 12 ماهه نسبت به مقیاس­ های زمانی 3 و 6 ماهه بیشتر می­باشد. سپس دوره­ ی بازگشت مربوط به هر کدام از وضعیت­ های خشکسالی به دست آمده براساس شاخص جریان رودخانه در هر یک از دوره­ های زمانی از روی منحنی تحلیل فراوانی هر ایستگاه استخراج شده و با استفاده از آنها در محیط Arc GIS نقشه­ های پهنه­ بندی آنها به روش کریجینگ ترسیم گردید.

به طور کلی نتایج بدست آمده از شاخص جریان رودخانه در سال آبی مد نظر در همه ایستگاه ها بسیار مشابه بوده و نشان­ دهنده­ ی شدت خشکسالی در سال ­های (65-64، 80-78 و 93-87) در طول دوره­ ی آماری مورد مطالعه می­باشد که هرچه به سال­ های اخیر نزدیک­تر شده است، بر شدت آن در منطقه افزوده می­شود که این افزایش شدت در مقیاس­ های زمانی 9 و 12 ماهه بیشتر به چشم می­خورد. در مقیاس­ های زمانی 6 و 9 و 12 ماهه در دوره­ ی بازگشت 10 ساله نیز، تنها ایستگاه­ ها درودزن و جمال­بیگ شاخص SDI کمتر از 1- می­باشد که نشانه­ ی وقوع خشکسالی خفیف در این دو ایستگاه می­باشد این در حالی ست که در بقیه­ ی ایستگاه­ ها خشکسالی در وضعیت متوسط می باشد.

سد درودزن در استان فارس100 کیلومتری شمال غرب شیراز و بر روی رود کر ساخته شده است. رژیم طغیانی رود خانه کر از یک ­طرف و رژیم دائمی جریان از طرف دیگر و اقلیم نیمه­ خشک منطقه، وابستگی شـدید به وقایع بارندگی را نشان مـی­دهد و لذا مطالعات خشکسالی را اجتناب­ ناپذیر می­نماید. بدین منظور در این تحقیق با مدنظر قرار دادن شرایط خشکسالی بر اساس حجم جریان ورودی به مخزن سد، به تعیین خشکسالی­ های منطقه بر اساس شاخص جریان رودخانه پرداخته است.

نتایج تحقیقات مشابه در جهان و ایران تقریباً منطبق با این نتایج می­باشد: در این خصوص می­توان به مطالعه ­ای که برای ارزیابی شاخص خشکسالی جریان رودخانه در یونان انجام شده اشاره نمود. باقی الزامات مربوط به نگهداری از سنگدانهها بین شنها و ماسهها یکسان است. در تحقیق رنجبر و همکاران در سال 94 از شاخص خشکسالی جریان رودخانه به عنوان راه کاری برای پایش خشکسالی منطقه­ ای با استفاده از جریان­ های ورودی به مخزن سد استفاده شده است، در این راستا مشکلات استفاده از شاخص بارش استاندارد شده در مطالعات مربوط به منابع آب بررسی گردیده و همانند تحقیقات قبلی کارآیی از شاخص خشکسالی جریان رودخانه در اینگونه مطالعات مورد تأیید قرار گرفته است.

در قسمت شمال غربی منطقه­ ی کوچکی است که در مقیاس­ های زمانی 3،6 و 9 ماهه عدم خشکسالی را داشته و در آینده­ ی خیلی دور این منطقه دچار خشکسالی می­شود، بنابراین این ناحیه از منطقه مورد مطالعه در وضعیت مناسب قرار دارد، این در حالی است که نواحی شمالی در دوره­­ های بازگشت 5 سال به بالا تمامی وضعیت خشکسالی (خفیف، متوسط، شدید) را تجربه خواهد کرد. مطالب گفته شده در بالا و خصوصا هزینه زیاد و آلودگی شیمایی شدید منجر به این شد که دانشمندان و محققان در فکر استفاده از روش تصفیه سبز مثل استفاده از فناوری نانو بیافتند .

این اقدام با هدف انتخاب مناسب­ ترین ایستگاه­ ها برای بازسازی و با توجه به ضریب همبستگی بالا و سطوح معنی­ دار 1درصد و یا 5 درصد صورت گرفت. تصاویر ماهوارهای مربوط به سالهای MMS 1353، tm 1359 وETM PLAS 1390 است که تغییرات سطح زمین در بستة نرمافزاری GISو با خروجی لایههای shp در سه دورة زمانی تهیه شده است. یکی از بالاترین میزان نرخ اشتغال در کشورهای امریکای لاتین هم مربوط به این کشور است. اصغری (1392) با بررسی حوضههای آبریز شهر چای ارومیه، یک حوضة آبریز را سیستمی تعریف میکند که هرگونه تغییری در شکل آن منجر به تغییر در ورودی و درنهایت خروجی آن میشود.

دیدگاهتان را بنویسید