انشا گذر رودخانه صفحه 21 نگارش نهم – درس کده

هوشمند اظهار داشت: تخریب این محیط های طبیعی سبب کاهش شدید جمعیت پرندگان وابسته به این نواحی خواهد شد و چون برخی از این پرندگان از آفات کشاورزی تغذیه می کنند و نقش کنترلی دارند، کاهش جمعیت آنها در به هم خوردن تعادل و در نتیجه افزایش و طغیان آفات زراعی موثر خواهد بود. زیاد بودن سطح اتصال پل به بستر رودخانه و شکل پایههای پل نیز نقش بهسزایی در این استحکام دارند، به همین دلیل لغزش پایهها و واژگونی برای پل خواجو معنا ندارد. برای درک این نوع تقارن، باید در زیر پل ایستاد زیرا در قسمت بالایی و میانی پایههای پل و در تمامی تالارها، چهار فرورفتگی وجود دارد که با یک ریتم و آهنگ منظم در طول ضلع شرقی تکرار شدهاند.

پل خواجو همواره مورد توجه پادشاهان و مردم بوده است و زیبایی چشمنواز و خیرهکنندهاش در تلفیق با مراسم شادمانهای که مردم و پادشاهان در این پل برپا میکردهاند آن را بیشتر مورد توجه قرار میداده است. بصیری اصفهانی در ادامه بیان کرد: عامل مهم دیگر در خشکی زاینده رود این است که از سد زاینده رود تا آنجایی که برای یزد و شرب اصفهان آب برداشت میشود، روی رودخانه، پمپهای زیادی قرار داده اند. بصیری اصفهانی بیان کرد: اگر بخواهیم به طور دقیق بررسی کنیم باید گفت رودخانه زایندهرود خشک نیست بلکه قسمتی که به اصفهان منتهی میشود دچار خشکی شده است.

استان اصفهان با مساحت ۱۰۷۰۲۷ کیلومتر مربع در مرکز کشور واقع شده است که مرکز آن نیز شهر اصفهان با مساحت 220 کیلومتر مربع است و به طور کلی مساحت این استان تقریباً ۶/۶ درصد از مساحت کل کشور را تشکیل داده است. استان اصفهان در مركز ايران واقع شده است. این استان از شمال به استان های مرکزی، قم و سمنان از جنوب به استانهای فارس و كهكيلويه و بويراحمد از شرق به استانهای خراسان و یزد؛ و از غرب به استانهاي لرستان و چهارمحال و بختياري محدود است.

در این میان آقا میرزا و نیکقدم، پسر و غلام دلاورخان، عاملان سوء قصد به جان نادرشاه بودند (همان، ص370ـ371). در حفاریهایی که در سال ٨٨ برای ترمیم و بازسازی پل انجام شد، سنگ قبرهای بسیار نفیس و قدیمی به همراه تعداد زیادی تخته سنگهای حجاری شده با همان علائم عجیب کشف شدند که بیشتر آنها در طی همان عملیات از میان رفتند و تعدادی نیز به موزه سنگ تخت فولاد انتقال داده شدند و در آنجا نگهداری میشوند. برخی میپندارند که هر کدام از این علامتها مخصوص یک سنگتراش عهد صفوی بوده و به این وسیله در پایان کار تعداد سنگ تراشیده شده توسط هر شخص و مزد او تعیین میشده است.

مصالح بهکار رفته در ساخت پل نیز شامل آجر، سنگ (در بستر رودخانه، پایههای پل و حتی قسمتی از جرز دیوار و بدنهسازی) و مقدار اندکی چوب برای بستن دریچههای آبگیر سدها میباشد و از ملاتهای آهکی به ویژه ساروج که در برابر آب بسیار مقاوم هستند برای پایهها و پیها و از ملات گچ در طاقها، جرزها، بندکشیها و تزئینات اتاقهای شاهی استفاده شده است. این از نظر علمی ثابت شده است، چون این آب وقتی در پاییندست، یعنی زمینهای مسطح کنار زایندهرود استفاده میشود اضافات آب مجدد به زایندهرود برمیگردد. استفاده از این فرم در ساختار پل، باربری و پایداری عالی را بهوجود آورده است.

اگر از بالا به پل خواجو نگاه بیاندازیم، ساختار پل همچون عقابی است که بالهای خود را گشوده و در حال پرواز بر روی زایندهرود است. وی خاطرنشان کرد: محیط های تالابی یک اکوسیستم مرکب از آب، هوا، خاک، پوشش گیاهی و حیات وحش است که در گذر زمان و در طی صدها هزار سال به تعادل اکولوژیک با یکدیگر و با محیط اطراف خود رسیده اند، تالاب ها، نیزارها و اولنگ زارها نقش مهمی را در تعادل اکوسیستم، تولید اکسیژن و پاکیزگی هوا، مامن مناسبی برای حضور پرندگان، کنترل فرسایش و جذب گرد و غبار و ممانعت از تولید و گسترش ریزگردها به عهده دارند.

ایران کشوری با اقلیم خشک و نیمه خشک می باشد.با قرار گرفتن شهر های بزرگ و پرجمعیت ایران در مناطق خشک و نیمه خشک قسمت زیادی از منابع آبی اطراف این شهر ها،برای نگهداری و توسعه فضای سبز استفاده می شود.متاسفانه چمن که گیاهی آب بر و پرهزینه از لحاظ نگهداری و مصرف آب است،درصد زیادی از فضای سبز شهری را در برگرفته است. در میان بناهای تاریخی جلفا تنها بنایی که پایبندی شدیدی به اصول و هنجارهای معماری ایرانی دارد حمام تاریخی جلفا میباشد.در مورد تاریخ دقیق ساخت و معماری این بنای ارزشمند سندی در دست نیست ولی با توجه به شیوه های معماری بنا میتوان آن را به دوره قاجاری نسبت داد، برخی از محققان این حمام را همانند حمام قره ضیاالدین و حمام کردشت از مستحدثات عباس میرزا نایب السلطنه فتحعلی شاه قاجار میدانند ولی سندی شاهد بر این مدعا وجود ندارد.

علاوه بر مطالب گفته شده در مورد ویژگیهای شگفتانگیز پل خواجو، مطالب جالبی در مورد این پل وجود دارد که در ادامه به بررسی آنها پرداخته میشود. بر اساس طبقهبندی میال (Miall 2006)، رخسارههای رودخانه مولید شامل 6 رخساره گراولی (گراول غنی از ماتریکس تودهای (Gmm)، گراول غنی از قطعه با طبقهبندی تدریجی و زمینه ماتریکسی (Gmg)، گراول غنی از قطعه با طبقهبندی تدریجی معکوس (Gci)، گراول غنی از قطعه تودهای (Gcm)، گراول غنی از قطعه دارای طبقهبندی افقی (Gh) و گراول دارای طبقهبندی مورب مسطح (Gp))، یک رخساره سنگی ماسه (ماسه دارای چینهبندی افقی (Sh)) و دو رخساره گلی (ماسه ـ گل و سیلت لامینه (Fl)، گل و سیلت تودهای (Fm)) است.

او در لشکرکشی به مازندران با جادوی دیو سپید اسیر میشود. برای دیدن این شمعها، شخص باید در طبقه پایین پل و در منتهی الیه عرشه (لبه) آن بایستد و با زاویه ٣٩ درجه نسبت به افق، نگاهی به ترکیب طاقها، نشیمنگاهها و دیوارهها بیندازد تا متوجه شمعی شود که از ترکیب این فضای سهبعدی و از محل برخورد دیوارههای عقبی و جلویی پدیدار میشود. منحصر کردن رودخانه ها به مناطق سرچشمه هم رفتاری غیرعلمی و قوم گرایانه است، چون با این منطق ترکیه هم حق دارد آب رودخانه های دجله، فرات و ارس را کاملا قطع کند. تمامی ابعاد و اندازههای پل خواجو در هنگام ساخت به دقت محاسبه و بررسی شدهاند، به همین دلیل اصول معماری تقارن و تناسب در سرتاسر این پل به چشم میخورد.

علاوه بر دانش پزشکی، ایرانیان ساکن در شهر سوخته در زمینههای صنعت، معماری، شهرسازی و صنایع دستی نیز تبحر و ظرافت خاصی داشتند؛ نشانههای این ظرافت در بخشهای مختلف مانند ابزارهای کشف شده نظیر خطکشی با دقت نیم میلیمتر و نظام اداری، شهری و انضباط امور مختلف قابل مشاهده است. در محدوده اسفزار مسیر رود تغییر کرده و از غرب و جنوب غرب اسفزار گذشته و در ساحه فراه با دریاچه کوچک اناردره یکجا میشود و در شمال هامون صابری میریزد . صحبتهای چند روز قبل دکتر «سلاجقه» معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان محیط زیست هم نشان داد که از سال گذشته تا به امروز، اتفاق خاصی برای تقویت دیپلماسی آب رخ نداده است.

این پدیده در یک دوره کوتاه بین فصول برای چند هفته از ماههای سپتامبر تا نوامبر اتفاق می افتد. این آب حتی برای ظرف شستن هم آلوده است. در گوشه ضلعهای شرقی پل خواجو دو شیر سنگی قرار دارد که برخلاف اعتقاد بسیاری از افراد بهعنوان نمادی خاص و یا نگهبانان پل، نگهبانان اصفهان و یا زایندهرود از زمان صفویه، نمیباشند زیرا باتوجه به بررسیهای صورت گرفته در مورد قدمت وجود شیرهای سنگی در اصفهان، قدمت آنها به دوران جهانشاه آق قویونلو و یا حتی قرن سوم هجری قمری باز میگردد.

دیدگاهتان را بنویسید